Warning: "continue" targeting switch is equivalent to "break". Did you mean to use "continue 2"? in /var/www/vhosts/ombeleidsadvies.nl/httpdocs/templates/ombeleidsadvies/functions.php on line 177

Handelt de gemeente Katwijk in lijn met de Wmo 2015?

De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is inmiddels ruim een jaar in werking. De grote mate van beleidsvrijheid en de forse bezuiniging op het bijbehorende budget, maakten dat gemeenten het wiel op dit domein als het ware opnieuw moesten uitvinden. De uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) eerder dit jaar bieden meer duidelijkheid over de grenzen aan die beleidsvrijheid. 

Binnenlands BestuurIk las in Binnenlands Bestuur dat de gemeente Katwijk zijn Wmo-beleid mogelijk niet in lijn wil brengen met de Wmo 2015.(1) Daar is de huishoudelijke hulp een algemene voorziening die burgers zelf moeten regelen en betalen. Burgers kunnen er wel een beroep doen op een financiële tegemoetkoming in de kosten. De vraag is of Katwijk hiermee in lijn met de Wmo 2015 handelt?

Wat zegt de Wmo 2015?
Die maakt onderscheid tussen algemene voorzieningen en (individuele) maatwerkvoorzieningen (art. 1.1.1 lid 1 Wmo 2015). Voor algemene voorzieningen is geen voorafgaand onderzoek door de gemeente nodig naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruiker. Het gaat om in beginsel vrij toegankelijke vormen van maatschappelijke ondersteuning. Bij een maatwerkvoorziening gaat het om de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een gebruiker die worden afgestemd op een samenhangend geheel van ondersteuning.

De gemeente moet in het beleidsplan beschrijven welk beleid zij voert als het gaat om algemene voorzieningen ter ondersteuning van de zelfredzaamheid van inwoners.(2) De ondersteuning die zij moet leveren, bestaat in eerste instantie uit de beschreven algemene voorzieningen. Als een algemene voorziening de zelfredzaamheid niet of onvoldoende oplost, moet de gemeente op aanvraag bezien of een maatwerkvoorziening noodzakelijk is.(3)

Wat zeggen de uitspraken van de CRvB van 18 mei 2016?
Allereerst dat huishoudelijke hulp een prestatie is die onder de Wmo 2015 valt.(4) De wetsgeschiedenis bevat geen enkel aanknopingspunt dat de wetgever op dit punt heeft willen breken met de Wmo en evenmin dat het voeren van een gestructureerd huishouden niet ook de zorg voor het schoon en op orde houden van het huishouden zou omvatten, evenals de zorg voor het kunnen beschikken over schoon beddengoed en schone kleding.

De CRvB is daarnaast van oordeel dat de gemeente er voor kan kiezen om huishoudelijke hulp in de vorm van een algemene voorziening aan te bieden. In dat geval kan zij als basisvoorziening voorliggend zijn op een eventueel in aanvulling daarop te verstrekken maatwerkvoorziening, als deze noodzakelijk is voor de zelfredzaamheid van betrokkene. Als de gemeenteraad dit systeem opneemt in de verordening dan wordt niet in strijd gehandeld met de Wmo 2015. (5)

De CRvB geeft daarbij ook aan dat uit de tekst en toelichting van artikel 1.1.1 van de Wmo 2015 volgt dat een aanbieder zich jegens de gemeente verbindt (lees: een overeenkomst sluit) om een algemene voorziening (of een maatwerkvoorziening) te leveren. Dit betekent dat een derde die zich jegens de cliënt verbindt in dat verband geen aanbieder in de zin van de Wmo is.(6) Het gaat dus om een driehoeksrelatie tussen de gemeente als inkoper, de aanbieder als wederpartij en de cliënt als afnemer van de algemene voorziening.

Wat zeggen de verordening en het beleidsplan van de gemeente Katwijk?
In de verordening zelf staat niets over algemene voorzieningen, maar in de bijbehorende toelichting wordt aangesloten bij de definitie van de Wmo 2015. Katwijk maakt daarbij een onderscheid tussen voorzieningen in de markt, waarmee de gemeente geen bemoeienis heeft en voorzieningen die geheel of gedeeltelijk door de gemeente worden bekostigd.(7) Deze voorzieningen zijn voorliggend aan een maatwerkvoorziening. Dit maakt dat Katwijk eerst beoordeelt of het probleem kan worden opgelost met behulp van een algemene voorziening. De gebruiker betaalt of de marktprijs of een al dan niet kostendekkend tarief als het een door Katwijk gesubsidieerde voorziening betreft. De gemeente kan voor het gebruik van deze voorzieningen een kostendekkend tarief vragen. Aan inwoners met een laag inkomen kan via de bijzondere bijstand een lager tarief worden gegeven.(8)

In het beleidsplan kiest Katwijk ervoor om de hulp bij het huishouden onder te verdelen in een algemene voorziening voor werkzaamheden nodig voor het realiseren van een schoon en leefbaar huis en een maatwerkvoorziening voor begeleiding bij de huishouding.(9) De maatwerkvoorziening is voor burgers die zelf niet de regie van hun huishouden kunnen uitvoeren, al dan niet tijdelijk. Het verzorgen van een schoon en leefbaar huis maakt ingeval van de maatwerkvoorziening onderdeel uit van de begeleiding bij de huishouding. De algemene voorziening is er met name voor burgers die zelf kunnen aangeven welke taken in het huishouden overgenomen of uitgevoerd moeten worden. Zij moeten de algemene voorziening zelf regelen en inkopen. Als burgers dit niet kunnen betalen, kunnen zij een beroep doen op financiële ondersteuning door de gemeente.(10)

Conclusie:
De algemene voorziening voor werkzaamheden nodig voor het realiseren van een schoon en leefbaar huis is geen algemene voorziening in de zin van de Wmo 2015. Die ondersteuning wordt helemaal niet geleverd door de gemeente Katwijk, maar wordt overgelaten aan de markt. De gemeenteraad heeft het systeem van huishoudelijke hulp in de vorm van een algemene voorziening met een eventueel aanvullende maatwerkvoorziening evenmin opgenomen in de verordening. En omdat inwoners van Katwijk de algemene voorziening zelf moeten regelen en inkopen, is er geen sprake van een aanbieder in de zin van de Wmo 2015. Katwijk lijkt dus inderdaad in strijd te handelen met de Wmo 2015. 


Voetnoten:
1) Wmo-beleid Katwijk onder de Haagse loep, 29 juli 2016; http://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nieuws/wmo-beleid-katwijk-onder-de-haagse-loep.9545011.lynkx
2) TK 2013-2014, 33 841, nr 3 (Memorie van Toelichting, artikelsgewijs)
3) TK 2013-2014, 33 841, nr 3 (Memorie van Toelichting, artikelsgewijs)
4) CrvB op 18 mei 2016: ECLI:NL:CRVB:2016:1402, ro. 5.6.1; ECLI:NL:CRVB:2016:1403, ro. 5.7;
5) CrvB op 18 mei 2016: ECLI:NL:CRVB:2016:1404, ro. 4.5.3
6) CrvB op 18 mei 2016: ECLI:NL:CRVB:2016:1404, ro. 4.5.7
7) Katwijk Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning 2015, blz. 10
8) Katwijk Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning 2015, blz. 11
9) Katwijk Beleidsregels Wmo 2015, blz. 7
10) Katwijk Beleidsregels Wmo 2015, blz. 8